Elektryczność statyczna pod kontrolą w czasie pracy z metalowymi zbiornikami oraz pojemnikami IBC w atmosferach potencjalnie wybuchowych

110

Osoby obsługujące procesy w obszarach zagrożenia powinny korzystać z certyfikowanych klamer uziemiających. Stanowi to dodatkowe zabezpieczenie i gwarantuje, że klamra zadziała zgodnie z jej przeznaczeniem, tj. skutecznie i bezpiecznie odprowadzi ładunek elektrostatyczny.

Certyfikat ATEX gwarantuje, że klamry są wykonane z materiałów, które nie powodują iskrzenia mechanicznego, oraz że nie odepną się one od pojemnika pod wpływem szarpnięcia czy w wyniku drgań generowanych przez pracujący sprzęt. Certyfikowane klamry zapewniają najbardziej kompleksową i najwygodniejszą ochronę przed zagrożeniem zapłonem – ich konduktancja nie przekracza wartości 1 oma.

Alternatywą dla zacisków z przewodami są szpule do odprowadzania ładunku elektrostatycznego wykonane z metalu lub stali nierdzewnej, z samozwijalnym przewodem różnej długości. Rozwiązanie to zapewnia wygodę oraz niezawodne połączenie między szyną uziemiającą a pojemnikiem.

Ponieważ obie metody są tak samo skuteczne, wybór pomiędzy kablami spiralnymi a samozwijającymi się szpulami jest indywidualnym wyborem danego użytkownika.

Zaciski samotestujące

W sytuacjach, gdy chcemy uzyskać całkowitą pewność, że nasze uziemienie jest poprawne, zalecane jest stosowanie zacisków samotestujących zasilanych z wewnętrznej baterii 9 V lub z sieci. Zaciski te wyposażone są w diodę LED oraz układ elektroniczny, który informuje operatora o poprawności uziemienia. Klamry tego rodzaju doskonale sprawdzają się tam, gdzie wymagany jest wyższy poziom bezpieczeństwa. Dodatkowo wyposażone są w ostre zęby zapewniające przebicie się zacisku przez warstwę rdzy, farby, kleju, żywic czy smarów.

Zaciski samotestujące występują w dwóch wariantach:

  • jako system montowany na ścianie lub innej powierzchni,
  • jako przenośny zestaw dwóch zacisków, z których jeden zapinany jest na uziemianym urządzeniu, a drugi do elementu odprowadzającego ładunki do ziemi (bednarka, uziemione urządzenie lub konstrukcja stalowa). Ten typ zacisków samotestujących może służyć również do mostkowania kilku urządzeń.

System kontroli uziemienia

Innym rozwiązaniem, dzięki któremu możemy upewnić się, że uziemienie zostało wykonane prawidłowo, jest zaawansowany system kontroli uziemienia. W jego skład wchodzą: zacisk uziemiający, dwużyłowy przewód spiralny w osłonce hytrelowej oraz moduł monitorujący do montażu na ścianie, który dostępny jest w dwóch rodzajach obudowy – z tworzywa GRP lub stali nierdzewnej.

Moduł monitorujący wyposażony jest w zaawansowaną elektronikę oraz diody sygnalizujące operatorowi stan uziemienia. Ponadto rozwiązanie to posiada wbudowane styki bezpotencjałowe, które można zastosować np. do włączenia sygnału dźwiękowego lub do blokowania pompy w przypadku, gdy zostanie utracone skuteczne uziemienie (np. gdy dojdzie do zerwania klamry lub uszkodzenia przewodu).

Systemy kontroli uziemienia weryfikują również, czy zostały połączone z punktem uziemiającym (np. bednarką), który zapewnia odprowadzenie ładunków do ziemi.

Wyróżnić można system zasilany z sieci oraz zasilany bateryjnie. Pierwszy posiada uniwersalny zasilacz ER w obudowie GRP oraz opcjonalnie skrzynkę rozdzielczą, dzięki której możliwe jest rozdzielenie zasilania do maksymalnie dziesięciu jednostek. Drugi – zasilany bateryjnie – wyposażony jest w baterię litowo-magnezową 9 V. Jest on przydatny wtedy, gdy nie przewiduje się podłączenia zacisków do elementów instalacji na dłuższy czas. Jeżeli jednak wymagany jest ciągły monitoring, jak w przypadku magazynu beczek, gdzie produkt jest regularnie z nich pobierany, zaleca się stosowanie systemu zasilanego z sieci.

Istnieją również systemy kontroli uziemienia dedykowane dla cystern drogowych. Rozwiązania tego typu, poza wymienionymi wyżej funkcjami, weryfikują dodatkowo, czy klamra systemu została podpięta do cysterny w taki sposób, aby skutecznie usunąć ładunki elektryczne z jej konstrukcji.

W ostatnim czasie na rynek zostały wprowadzone systemy do montażu bezpośrednio na pojeździe (dotychczasowe rozwiązania były przeznaczone na stałe w obszarze instalacji).

Wnioski

Wskazanie źródeł zagrożeń elektrostatycznych oraz ich kontrolowanie to ważne zadania spoczywające na barkach tych, którzy są odpowiedzialni za zapewnienie bezpieczeństwa pracownikom oraz za prawidłowy przebieg procesów technologicznych w zakładzie. Istnieje wiele przedsiębiorstw, w których wyładowania elektrostatyczne stanowią poważne zagrożenie, ale nawet w nich można kontrolować większość ryzykownych procesów. Konieczne jest jednak stosowanie się do powszechnie przyjętych zasad i norm w zakresie uziemiania i używania połączeń wyrównawczych.

Źródło: HAZEX